CZYM JEST RÓWNE TRAKTOWANIE?
Każdy ma prawo do równego traktowania, a to znaczy, że zabroniona jest jakakolwiek forma dyskryminacji i przemocy, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną.
KIEDY MAMY DO CZYNIENIA Z DYSKRYMINACJĄ?
Z dyskryminacją mamy do czynienia kiedy jesteśmy traktowani mniej korzystanie ze względu na:
- rasę,
- pochodzenie etniczne,
- narodowość,
- religię/wyznanie/światopogląd,
- niepełnosprawność,
- wiek,
- orientację seksualną,
- płeć.
Są to tzw. cechy prawnie chronione.
Dyskryminacja może mieć charakter bezpośredni i pośredni.
CZYM JEST DYSKRYMINACJA BEZPOŚREDNIA?
Z dyskryminacją bezpośrednią mamy do czynienia, kiedy dana osoba, ze względu na osobistą cechę, z jednej lub z kilku przyczyn jest lub mogłaby być traktowana gorzej niż inne osoby w podobnej sytuacji.
Przykład: Stypendium wypłacane studentkom jest mniejsze niż to, wypłacane studentom. Jest to klasyczny przykład dyskryminacji ze względu na płeć.
CZYM JEST DYSKRYMINACJA POŚREDNIA?
Z dyskryminacją pośrednią mamy do czynienia, kiedy pozornie neutralne regulacje czy kryteria, pozbawiają daną osobą ze względu na jedną lub wiele cech chronionych równego dostępu i stawiają ją w niekorzystnej sytuacji.
Przykład: Osoby, które wystartują w konkursie tanecznym będą miały szansę na lepszą ocenę w zajęć z historii tańca. Sytuacja ta ukazuje klasyczną dyskryminację pośrednią osób z niepełnosprawnością.
Warto podkreślić, że dyskryminacja pośrednia może być usprawiedliwiona, kiedy „postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne”. (Art. 83a. §4 pkt.2 Kodeksu pracy)
WARTO PAMIĘTAĆ!
Do dyskryminacji dochodzi także, kiedy w jakiejkolwiek formie ma miejsce nakazywanie lub zachęcanie drugiej osoby do naruszania zasady równego traktowania.
MOLESTOWANIE (szykanowanie, w świetle art.183a §5 pkt.2 Kodeksu pracy)
Molestowanie to niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności drugiej osoby i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery.
Przykład: Wykładowca regularnie podkreśla w czasie zajęć, że nie wyobraża sobie sceny miłosnej na deskach teatru pomiędzy dwoma mężczyznami na scenie, bo w jego opinii to jest „nienormalne” i „demoralizujące”. Mamy tutaj do czynienia z molestowaniem ze względu na orientację seksualną.
MOLESTOWANIE SEKSUALNE (w świetle art. 183a §6 Kodeksu pracy)
Molestowanie seksualne jest formą dyskryminacji ze względu na płeć. Jest to każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika/ucznia/uczennicy, którego celem lub skutkiem jest naruszenie jego/jej godności, w szczególności stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy.
Należy podkreślić, że sformułowanie „niepożądane zachowanie” akcentuje brak zgody na dane zachowania i wyrażenie wobec nich sprzeciwu.
Przykład: Wykładowca w czasie zajęć opowiada wulgarne żarty o charakterze erotycznym i komentuje wygląd studentek, w sposób uwłaczający i upokarzający. Jest to typowa sytuacja, kiedy mówimy o molestowaniu seksualnym.
MOWA NIENAWIŚCI
Mowa nienawiści to każda forma ekspresji, której celem jest wyszydzanie, poniżanie lub obrażanie drugiej osoby. Mowa nienawiści może mieć formę ustną, pisemną, a także graficzną.
Przykład: Wypisane na biurku znaki krzyża celtyckiego czy swastyki. Elementy tego typu są przykładem mowy nienawiści.
DODATKOWE PUBLIKACJE DOT. RÓWNEGO TRAKTOWANIA
Jak mówić i pisać o grupach narażonych na dyskryminację
Dostępność edukacji akademickiej dla osób z niepełnosprawnościami analiza i zalecenia
Ochrona przed dyskryminacją w Polsce. Stan prawny i świadomość społeczna. Wnioski i rekomendacje RPO
Raport – Molestowanie na polskich uczelniach publicznych
Opracowanie: Nina Gabryś-Janowska