PRACOWNIA DRAMATURGICZNA. DZIAŁANIA Z ALTERNATYWĄ | nowość wydawnicza
20.11.2026

PRACOWNIA DRAMATURGICZNA. DZIAŁANIA Z ALTERNATYWĄ
pod redakcją Igi Gańczarczyk
W 2026 roku mija dziesięć lat od zainicjowania działalności Pracowni Dramaturgicznej na Wydziale Reżyserii i Dramaturgii (wcześniej Wydziale Reżyserii Dramatu) Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie. Dekada to wystarczająco dużo czasu, żeby przyjrzeć się i spróbować opisać aktywność tej specyficznej i rotacyjnej grupy.
Pracowania Dramaturgiczna od początku była pomyślana jako rodzaj naukowo-artystycznego think-tanku, laboratorium nowych praktyk. W pierwszych latach istnienia była zorientowana na tożsamość dramaturga/dramaturżki, jego/jej obecność w procesie, zakres zadań. Stopniowo przesuwała pole zainteresowań na różnorodność praktyk i gestów dramaturgicznych, metody autodokumentacji, zapisy procesów, case studies. Z czasem ważnym obszarem okazały się warunki pracy w instytucjach, możliwości i ograniczenia systemowe, kryzysy, potrzeby. Pracownia stanowiła otwartą dla wszystkich chętnych przestrzeń refleksji nad specyfiką dramaturgii w polskim teatrze, wyłapywała nowe impulsów, prądy i tendencje oraz poszukiwała strategii alternatywnych.
W ramach swoich działań Pracownia od początku łączyła refleksję teoretyczną (publikacje, udział w konferencjach i kampusach dramaturgicznych, archiwizacja) z szeroko pojętą praktyką teatralną (warsztaty, czytania, interwencje), sprawdzała potencjał pracy kolektywnej, rehabilitowała to, co peryferyjne, zapomniane i niekompletne, poszukiwała terenów dostatecznie nieeksplorowanych w ramach działań teatralnych.
Bez wielu osób, które współpracowały przy wydarzeniach PD i je współtworzyły – Pracownia Dramaturgiczna nie miałaby szans przetrwać. Udało się to tylko dzięki pokoleniowej sztafecie. W publikacji zamieszczono jedenaście głosów dotyczących PD. Ich autorkami i autorami są: Adrianna Alksnin, Klaudia Hartung-Wójciak, Olga Katafiasz, Daria Kubisiak, Martyna Wawrzyniak, Maria Gustowska, Bartłomiej Juszczak, Jacek Niemiec, Piotr Sędkowski, Weronika Zajkowska, Krzysztof Zygucki. Są to osoby, których wkład w PD był intensywniejszy i dłuższy niż jedna czy dwie edycje, bo nie tylko tworzyły wspólnie wydarzenia pod hasłem bloku PD, ale zawiązały na moment nieformalne grupy. „Działania z alternatywą” dotyczą też badania możliwości zawodowej solidarności w środowisku teatralnym opartym na kulturze rywalizacji – o nagrody, wyróżnienia, o pracę.
Książka, przygotowana w ramach serii wydawniczej PD, jest nie tylko dokumentacją dziesięcioletniej działalności Pracowni, ale też punktem wyjścia do refleksji nad tym, w jakim stopniu edukacja i obecny system teatralny są otwarte na alternatywy i czym różnego typu alternatywne praktyki mogłyby być. Jako kontekst zamieszczono w niej trzy rozmowy, które z inicjatywy PD odbyły się podczas pandemicznej edycji FMR: o feministycznej instytucji kultury, o pracy kolektywnej i liderowaniu oraz o feedbacku artystycznym.